Semaglutyd: sześć lat zgłoszeń w UE, dwa nierozstrzygnięte sygnały

Analiza dysproporcjonalności opublikowana 22 sierpnia 2026 roku w Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology przeszła przez sześć lat europejskich zgłoszeń działań niepożądanych, od 2020 do 2025 roku, i porównała ze sobą trzech agonistów receptora GLP-1. Semaglutyd wyszedł z niej z większą liczbą zgłoszeń zaburzeń oka i większą liczbą zgłoszeń myśli samobójczych niż dulaglutyd.

Zanim to zdanie ruszy dalej, potrzebuje tego, czego nagłówek nie uniesie: analiza dysproporcjonalności mierzy to, co się zgłasza, a nie to, co się dzieje.

Uwaga porządkująca. Semaglutyd jest zatwierdzonym lekiem, ta analiza dotyczy pacjentów, a semaglutydu nie ma w katalogu Peptra Labs. Nic tutaj nie jest wskazówką co do stosowania u ludzi i niczego nie należy czytać jako twierdzenia, że jakiś produkt szkodzi.

Co analiza semaglutydu faktycznie zrobiła

Autorzy z Uniwersytetu w Mesynie i kilku włoskich szpitali pobrali zgłoszenia podejrzewanych działań niepożądanych liraglutydu, semaglutydu i dulaglutydu z EudraVigilance, bazy Europejskiej Agencji Leków gromadzącej spontanicznie zgłaszane podejrzenia działań niepożądanych.

Zgłaszanie spontaniczne warto zrozumieć, zanim przeczyta się jakąkolwiek płynącą z niego liczbę. Zgłoszenie trafia do EudraVigilance, gdy lekarz, firma albo pacjent postanowi je złożyć. Nikt nie liczy osób, które lek przyjęły i nic nie zgłosiły, i nikt nie sprawdza, czy to lek wywołał zdarzenie. Baza zawiera podejrzenia.

To, co można z nią zrobić, to porównywać leki ze sobą. Jeśli dwa leki stosują z grubsza podobne populacje, a jeden gromadzi określony rodzaj zgłoszeń znacznie częściej, ta dysproporcja jest sygnałem wartym prześledzenia. Na tym opiera się cała logika ilorazu szans zgłoszeń, w skrócie ROR, i to właśnie oblicza ta praca.

Dwa sygnały

Te dwa wiersze nie są jednakowo solidne, a przedziały ufności mówią to wprost.

Sygnały dotyczące zaburzeń oka są dość wąskie. Przedział od 1,30 do 2,75 opisuje różnicę, która w danych zgłoszeniowych jest prawdopodobnie rzeczywista, niezależnie od jej przyczyny.

Przedziały dla myśli samobójczych są ogromne. Oszacowanie punktowe 6,49 z przedziałem od 1,57 do 26,81 daje się pogodzić zarówno z różnicą umiarkowaną, jak i siedemnastokrotną. Tak szerokie przedziały biorą się z małej liczby zgłoszeń, a niewielka zmiana licznika przesuwa je znacznie. Autorzy podają wynik i go nie wyolbrzymiają.

W wierszu psychiatrycznym tkwi też szczegół idący pod prąd oczywistej lektury. Liraglutyd wypadł wyżej niż semaglutyd, 8,61 wobec 6,49. Gdyby to była historia o jednym leku, na jej czele nie stałaby starsza i rzadziej omawiana cząsteczka.

Badanie kohortowe wskazujące w drugą stronę

Tutaj praca potrzebuje towarzystwa i je ma.

W styczniu 2024 roku Nature Medicine opublikowało analizę kohortową danych rzeczywistych z elektronicznych kartotek obejmującą 240 618 pacjentów z nadwagą lub otyłością, powtórzoną na kolejnych 1 589 855 pacjentach z cukrzycą typu 2. W porównaniu z lekami przeciw otyłości spoza klasy GLP-1 semaglutyd wiązał się z niższym ryzykiem zarówno nowo powstałych myśli samobójczych, współczynnik ryzyka 0,27, jak i ich nawrotu, współczynnik ryzyka 0,44. Autorzy stwierdzają, że ich wyniki nie wspierają tezy o wyższym ryzyku.

Dwa badania, przeciwne kierunki i oba do obrony, bo zadają różne pytania. Badanie kohortowe pyta, jak często zdarzenie wystąpiło wśród osób przyjmujących lek. Analiza dysproporcjonalności pyta, jak często zdarzenie zgłaszano w porównaniu z innymi lekami w tej samej bazie. Lek będący przedmiotem intensywnej debaty publicznej przyciąga zgłoszenia z powodów niemających nic wspólnego z farmakologią. Zniekształcenie zgłoszeniowe nie jest wadą EudraVigilance, jest jej właściwością.

Sami autorzy zauważają, że agencje leków nie ustaliły związku przyczynowego, stwierdzając zarazem, że ryzyka nie należy lekceważyć. To europejskie stanowisko regulacyjne, oddane wiernie, i jest ostrożniejsze niż większość doniesień na ten temat.

Wynik dotyczący oczu ma niezależne wsparcie

Strona okulistyczna stoi na pewniejszym gruncie, i to nie tylko dlatego, że przedziały są węższe.

Systematyczny przegląd i metaanaliza okulistycznych zdarzeń niepożądanych przy semaglutydzie ukazały się w JAMA Ophthalmology we wrześniu 2025 roku. Osobna kohorta amerykańskich weteranów z cukrzycą typu 2, opublikowana w tym samym czasopiśmie w marcu 2026 roku, badała nowo powstałą nietętniczą przednią niedokrwienną neuropatię nerwu wzrokowego u osób rozpoczynających semaglutyd.

Gdy sygnał ze zgłoszeń spontanicznych, metaanaliza i duża kohorta krążą wokół tego samego układu narządów, sygnał wyszedł ponad poziom szumu każdej pojedynczej metody. To nie to samo co ustalona przyczynowość, a mechanizm pozostaje nierozstrzygnięty, ale jest to inna jakość dowodów niż wiersz psychiatryczny w tej samej tabeli.

Co to oznacza dla klasy i dla katalogu

Żaden ze związków z katalogu Peptra Labs nie pojawia się w tej analizie, a sama ta nieobecność jest pouczająca.

Tirzepatyd jest podwójnym agonistą GIP i GLP-1 i nie znalazł się wśród trzech badanych leków. Retatrutyd, potrójny agonista, jest lekiem badanym i nie ma w ogóle porównywalnego zasobu zgłoszeń porejestracyjnych, bo dane porejestracyjne wymagają rynku. Nasz przewodnik badawczy po potrójnym agoniście pokazuje, co opublikowana literatura zawiera, a czego nie.

Ta nieobecność ma znaczenie analityczne. Analiza dysproporcjonalności porównuje leki wewnątrz bazy, więc cząsteczka z mniejszą liczbą lat ekspozycji i mniejszą liczbą recept nie może wytworzyć porównywalnego sygnału, a jej milczenia nigdy nie wolno czytać jako bezpieczeństwa. To problem wielkości próby przebrany za uspokajający wynik.

Coś podobnego zachodzi w drugą stronę przy identyfikacji. Pisaliśmy wcześniej o zwalidowanej metodzie rozdzielającej dziewięciu z nich, a istnienie tej metody przypomina, że klasa ta jest dziś na tyle duża, iż odróżnianie jej członków stanowi osobne zadanie laboratoryjne, na długo zanim ktokolwiek przypisze jednemu z nich zdarzenie niepożądane.

Warto też zestawić tę pracę z tą, o której pisaliśmy wczoraj. W kohorcie 13 007 pacjentów psychiatrycznych rozpoczęcie semaglutydu wiązało się z mniejszą liczbą odnotowanych objawów poznawczych. Ten sam lek, ta sama szeroka dziedzina, przeciwny znak, inna metoda. Dwie prace opublikowane w odstępie dnia, a każda uczciwa relacja o semaglutydzie i mózgu musi udźwignąć obie.

Dla laboratoriów: wszystko w naszym katalogu dostarczane jest na zasadzie wyłącznie do celów badawczych a nasz ranking najlepiej przebadanych peptydów badawczych śledzi, ile opublikowanych dowodów faktycznie niesie każdy związek.

References

• Ammendolia I, Mondello C, Esposito E, et al. Psychiatric and eye disorders associated with use of glucagon-like peptide 1 receptor agonists (GLP-1 RAs). Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology, 22 August 2026. doi 10.1007/s00210-026-05813-9
• Wang W, Volkow ND, Berger NA, Davis PB. Association of semaglutide with risk of suicidal ideation in a real-world cohort. Nature Medicine, 5 January 2024
• Natividade GR, Spiazzi BF, Baumgarten MW, et al. Ocular Adverse Events With Semaglutide: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA Ophthalmology, 1 September 2025
• Heberer K, Bress AP, Cogill S, Maldonado AI. New-Onset Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy and Initiators of Semaglutide in US Veterans With Type 2 Diabetes. JAMA Ophthalmology, 1 March 2026

Produkty wymienione na tej stronie są dostarczane wyłącznie do badań laboratoryjnych. Nie są lekami i nie są przeznaczone do stosowania u ludzi ani zwierząt. Ten artykuł podsumowuje opublikowane badania w celach informacyjnych i nie stanowi porady medycznej. Stwierdzenia dotyczące badań osób trzecich należą do ich autorów.